Buzul Çağının Sonlanmasına Ateş Çubuğu Tarımının Etkisi Üzerine

BUZUL ÇAĞININ SONLANMASINA, ATEŞ ÇUBUĞU TARIMININ ETKİSİ ÜZERİNE

Özet. Günümüzden yaklaşık 2.5 milyon yıl önce başlayan pleistosen dönemi, dünya
yüzeyinden atmosfere karışan karbon gazlarının, sera etkisi yaratması sonucu 14 bin yıl önce
sona ermeye başlamış ve yaklaşık 4 bin yılda bitmiştir. Bu bitişin sonunda holosen çağı
başlamış ve buzullar kutup bölgelerine çekilmiştir. Bu ısınma halen devam etmektedir.
Günümüzdeki ısınmanın, insan etkisi ile olduğu birçok defa kanıtlanmasına rağmen, 14 bin yıl
önce pleistosen devrinin sona erme sebebi, insanlarda aranmamaktadır. Bu makalede;
dünyanın hemen her köşesine yayılmış olan insanların, ilk gittikleri yerlerde sürekli olarak
yangınlar çıkarmasının, büyük ölçekte karbon gazı salınımına neden olması ve buzul çağını
sona erdirmiş olması hipotezine yer verilecektir.
Anahtar Kelimeler: Buzul Çağı, Pleistosen, Karbon Salınımı, Ateş Çubuğu Tarımı

GİRİŞ

Pleistosen dönemi, dalgalanmalar halinde buzulların ilerleyip çekildiği, atmosfer ve yeryüzü
sıcaklığının düşüp yükseldiği bir dönemdir. Ancak genel tabloya bakıldığında, bu çağın önceki
ve sonraki dönemlerinde bu kadar düşük sıcaklıklar ve yaygın buzullar yoktu. Bu sebeple bu
çağ, buzul çağı ya da pleistosen olarak adlandırılmıştır.
Pleistosen devrinin sonlarına doğru, insanlar arasında ateş çubuğu tarımı denilen uygulama
son derece yaygınlaşmıştı ve tüm dünyada uygulanmaktaydı. Ateş çubuğu tarımı, sık
çalılıkların ve ormanların olduğu alanlar yakılarak yapılmaktaydı. İnsan eli ile çıkarılan bu
yangınların, insanlar açısından geçerli olan birçok sebebi vardı. Ormanlar ve sık çalılıklar,
insanların görüş açısını daraltıyor ve yaklaşan tehditlerin daha geç algılanmasını sağlıyorlardı.
Bunun yanında, yakılan ormanlarda çeşitli hayvanlar ölüyor ve bu ölen hayvanlar, insanlar
için kolay bir besin kaynağı oluyordu. Ateş çubuğu tarımı, ilkel hayvancılık yapan insanlar için
düz çayırların da oluşmasını sağlıyordu. Ancak insanların farkında olmadığı şey, mevsimlerle
habitatın bağlantılı olduğuydu.

BİLİNÇLİ YANGINLAR

Ateş çubuğu tarımı, uygulandığı her yerde doğayı tamamen değiştiriyordu. Yangınlara daha
dayanıklı olan ağaçların soyu devam ederken, genelde düzleşmiş olan arazilerde başka
hayvan türleri daha çok yayılma fırsatı buluyordu. İnsanlar, evcilleştirdikleri hayvanlara düz
alanlarda daha iyi bakabiliyorlardı. Ayrıca, yanmış bölgelerdeki ölen hayvanların etleri, insanlar için besin kaynağıydı. Bazen de bu yangınlar kaza eseri çıkıyordu. İnsanlar,
yiyeceklerini pişirmek için kullandıkları ateşi, kazayla bir ormana bulaştırabiliyorlardı.
Modern çağda insanların büyük çoğunluğu her gün ateş yakma işi ile uğraşmadıkları halde,
dünyanın her yerinde sayısız yangınlar çıkmaktadır.
Kaza ile ortaya çıkan yangınların haricinde, bilerek çıkarılan orman yangınları, 10-15 bin yıl
önce yaşayan insanlar için, kontrollü gerçekleştirilmesi çokta mümkün olmayan bir
uygulamaydı. İnsanlar, kendilerine yer açmak için, ucunun nereye gidebileceğini bilmedikleri
ormanları yaktıklarında, bu yangınlar devasa büyüklükteki ormanları yok edebiliyorlardı. Bu
durumun en çarpıcı kanıtları, Avustralya kıtasında görülmüştür. İnsanlar, ilk defa 14 bin yıl
önce Avustralya kıtasına ayak bastıklarında, Avustralya bugünkünden çok farklı bir habitata
sahipti. Bilimsel araştırmalar, Avustralya’nın, son derece sık ve geniş ormanlarla dolu
olduğunu gösteriyor. Bu ormanların büyük çoğunluğu, aborjinler tarafından hala
uygulanmakta olan ateş çubuğu yangınları tarafından yok edilmişti. Bu konuda, birçok
arkeolojik buluntu keşfedilmiştir.

İLK YAPAY KÜRESEL ISINMA

2.5 Milyon yıldır devam eden buzul çağı, 14 bin yıl önce sona erme sürecine girmeye
başlamıştır. Buna neyin sebep olduğuna dair bu zamana kadar ortaya atılan hipotezler
kanıtlanamamıştır. Örneğin, volkan püskürmelerini sonucunda atmosfere yayılan gazların
sera etkisi yapması, bu zamana kadar kabul edilen bir görüştür. Ancak, en son 69 ile 77 bin yıl
önce, Endonezya’da bulunan Toba gölündeki süper volkanın patlaması, dünyayı ısıtmanın
tam aksine bir buzul çağına sokmuştur. Bunun kanıtlarını, dünyanın çeşitli yerlerindeki
bilimsel araştırmalar neticesinde bilebiliyoruz. Bu volkan patlamalarının atmosfere yaydığı
gazlar, dünya atmosferine güneşten gelen sıcaklığın nüfuz etmesini engelliyordu. Bu da buzul
çağını bitirmiyor, aksine sertleştiriyor ve devam ettiriyordu. Buzul çağının sona ermesine
sebep olarak gösterilen bir diğer kanıtsız hipotez; denizaltındaki volkan patlamalarının
klatratlardan metan ortaya çıkarması ve bunun da hızlı ve yüksek miktarda sera etkisine yol
açmasıdır. Bahsedilen zamanlarda ise, bu tür volkan patlamalarına dair hiçbir kanıt
bulunamamıştır.

Grafik 1:

Mavi renkli grafik son 125 bin yılın sıcaklık verilerinin grafiğidir. Yeşil renkli grafik, atmosferdeki son
125 yıllık karbon gazlarının grafiğidir. Zaman çizelgesi her iki grafikte yatay olarak verilmiştir. Sıcaklık verileri,
mavi renkli grafikte dikey düzlemde santigrat derece olarak gösterilmiştir. Karbon gazı yoğunluğu (ppmv) yeşil
renkli grafikte dikey olarak gösterilmiştir.

Grafik 2:

Holosen dönemi sıcaklık değişimleri. 12 bin yıl öncesi ile günümüz arasındaki sıcaklık değişimleri, bu
grafikte verilmiştir.

 

Grafiklerde, 20 bin yıl önce başlayan karbon gazı yükselmesi ile sıcaklıkların artışı belirgin
olarak görülmektedir. Karbon gazları, sera etkisi yaratarak dünyanın ısısını yükseltmiştir.
İkinci grafikte, 12 bin yıl ile 10 bin yıl arasında, sıcaklığın son derece hızlı ve belirgin bir
şekilde arttığı görünmektedir.
Grafiklerde görünen karbon gazı artışına bağlı olarak sıcaklığın artması ve buz çağının sona
ermesi, insanların dünyanın her yerine yayılması ve gittikleri her yerde orman yangınlarına
neden olması ile aynı zamana denk gelmektedir.

SONUÇ

Bu makale ile ortaya konan hipoteze göre, insanların mevsimler üzerine etki etmesi ve sera
etkisi yaratmaları gibi durum, sadece günümüze has değildir. Bu grafikler ve buluntular,
insanların daha önce de sera etkisi yarattığını ve son buzul çağını, çıkarttıkları yangınlarla
bitirdiklerine kanıt teşkil etmektedir. Bu görüş, henüz ispatlanamamış olan yer üstü ve deniz
altı volkan patlamaları etkilerinden daha geçerli ve sağlam temellidir.

KAYNAKÇA

Proto-agricultural Practices by Hunter-gatherers.In Last Hunters, First Farmers: new
perspectives on the prehistoric transition to agriculture. T. D. Price and A. Gerbrauer, eds.
Pp. 95-126. Santa Fe: School of American Research Press. (1995)
Jones, R. Firestick farming. Australian Natural History 16: 224-228. (1969)
Horton, D. The burning question: Aborigines, fire and Australian ecosystems. Mankind 13(3):
237-251. (1982)
Kimber, R. Black Lightning: Aborigines and fire in Central Australia and the Western Desert.
Archaeology in Oceania 18(1): 38-45. (1983)
Miller, G. H. Ecosystem Collapse in Pleistocene Australia and a Human Role in Megafaunal
Extinction. Science, 309:287-290 (2005)
Pyne, S.J. Burning Bush. A fire history of Australia. Henry Holt and Company, New York.
(1991)
“Reply to the Comment on ‘Environmental impact of the 73 ka Toba super-eruption in South
Asia.” Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology (2010)
“Environmental impact of the Toba mega-eruption inferred from paleosol carbonate stable
isotopes in central India.” Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology (2009)
http://www.globalwarmingart.com/wiki/Image:Ice_Age_Temperature_png
http://www.globalwarmingart.com/wiki/Image:Holocene_Temperature_Variations_png

 

Yazının orijinal kaynağına burayı tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Moriarty

156 IQ, Yazar ve Mucit


Yorum Bırakın